Zawsze w okresie jesiennym zaczynamy ogrzewać nasze mieszkania i domy. Nawet, jeśli zima jest łagodna, aby utrzymać właściwą temperaturę w pomieszczeniu, należy rozpocząć dogrzewanie pomieszczeń w październiku. Zwykle trwa to aż do marca. Jeśli jednak zima jest sroga, zdarza się nam, że ogrzewać dom zaczynamy we wrześniu, a kończymy w kwietniu. Jakikolwiek sposób ogrzewania domu byśmy nie wybrali, zawsze jest on dla nas uciążliwy. Wiele osób narzeka na wysokie i ciągle rosnące ceny paliw. Dotyczy to zwłaszcza węgla oraz gazu. Wiele sposobów ogrzewania jest bardzo pracochłonnych, w przypadku drewna i węgla konieczne jest systematyczne dokładanie surowca do pieca. Niektóre rozwiązania nie są powszechnie stosowane lub nie można przy ich pomocy skutecznie ogrzać całego domu. Dotyczy to nowych rozwiązań, takich jak elektrownie wiatrowe lub kolektory słoneczne. Na szczęście istnieje kilka sposobów, aby obniżyć koszty ogrzewania i zwiększyć jego skuteczność. Na początku przeanalizujmy wszystkie parametry naszego domu, weźmy też pod uwagę ilość osób w nim mieszkających oraz czas, w jakim domownicy znajdują się poza domem. W ten sposób dowiemy się, czy możliwe stanie się wyłączanie ogrzewania w czasie, gdy nikogo nie ma w domu lub zminimalizowanie go w pomieszczeniach, w których przebywamy sporadycznie. Jeszcze przed wybudowaniem domu warto pomyśleć o jego izolacji, jest ona w stanie w znacznym stopniu zmniejszyć koszty ogrzewania. Niewiele osób decyduje się na ocieplanie starszego domu, jednak można o tym pomyśleć, ponieważ pieniądze wydane na ten cel zawsze się zwracają. Trzeba też sprawdzić stan urządzeń grzewczych, jeśli są zniszczone, konieczna okaże się ich wymiana. Należy również sprawdzić stan miejsc, przez które wydostaje się najwięcej ciepła. Są to przede wszystkim drzwi i okna. Jeśli okna są stare i spróchniałe, często niezbędna jest ich wymiana. Resztę nieszczelnych miejsc można zasłonić przy użyciu różnego rodzaju uszczelek. Te zabiegi nie tylko spowodują zmniejszenie naszych rachunków, ale również będą miały korzystny wpływ na nasze dobre samopoczucie.

Instalacja w zależności od zastosowanego zbiornika wody może być otwarta lub zamknięta. Woda krążąc w instalacji zwiększa swe ciśnienie gdyż ma większą objętość niż woda zimna. Muszą być zastosowane odpowiednie zabezpieczenia przez zwiększonym ciśnieniem wody czyli zbiorniki w których gromadzi się nadmiar wody. Zbiorniki mogą być otwarte lub zamknięte. Zbiorniki otwarte czyli tak zwane bezciśnieniowe montowane są na rurze wychodzącej z kotła w najwyższym punkcie instalacji. Woda przelewa się do takiego zbiornika w miarę wzrostu ciśnienia i pod własnym ciężarem wraca do kotła. Zbiornik zamknięty czyli ciśnieniowy ma zabudowaną wewnątrz membranę która oddziela tą część naczynia która połączona jest z instalacją od części która wypełniona jest gazem. Gdy woda zwiększa swą objętość naciska na membranę co powoduje sprężanie się gazu który znajduje się po jej drugiej stronie. Gdy ciśnienie w instalacji spada gaz się rozpręża i wypycha wodę do instalacji. Tego typu naczynie wzbiorcze może być montowane w dowolnym miejscu instalacji. Instalacje zamknięte najlepiej się sprawdzają w przypadku instalacji nowoczesnych z kotłem grzewczym nowej generacji oraz grzejnikami stalowymi lub płytowymi. Tego typu instalacje są doskonale zabezpieczone przed korozją gdyż są szczelne i powietrze nie ma do nich dostępu. Niektóre kotły grzewcze są oryginalnie wyposażone w zamknięte naczynie wzbiorcze umieszczone wewnątrz obudowy kotła. Niestety instalacja zamknięta nie nadaje się do kotłów opalanych paliwem stałym gdyż w wyniku spalania temperatura wody może wzrosnąć powyżej stu stopni Celsjusza a wygaszenie paleniska nie jest tak łatwą sprawą więc powstała para wodna może rozerwać nie tylko kocioł ale również instalację. Do instalacji na opał stały stosuje się instalację otwartą w której naczynie wzbiorcze może przejąć cały nadmiar gorącej wody. Najłatwiejszym sposobem na modernizację instalacji centralnego ogrzewania jest całkowita jego wymiana. Dobrze zaprojektowana i dobrze wykonana instalacja wpłynie znacznie na komfort cieplny jak również w znaczący sposób może obniżyć koszt eksploatacji i ogrzewania mieszkania lub domu.

Zadaniem centralnego ogrzewania jest dostawa ciepłej wody, powietrza lub pary wodnej do grzejników w celu ogrzania pomieszczenia. Prawidłowe rozmieszczenie grzejników gwarantuje komfortowe rozprowadzenie ciepła. Historia grzejnika rozpoczęła się w 1855 roku. Franz San Galli nazwał swój kaloryfer ciepłą skrzynką. Mimo tego, że wynalazca urodził się w Szczecinie opatentował swoje dzieło w Niemczech i Ameryce, dlatego tam produkcja zaczęła się znacznie szybciej. Grzejniki dzielą się na wiele rodzajów. Zacznę od grzejnika Faviera, który najczęściej jest stosowany w Polsce na klatkach schodowych i w obiektach użytku publicznego. Nie jest to grzejnik odpowiedni dla lokali mieszkalnych, z tego względu, że nie jest zbyt urokliwy. Skutecznie szpeci każde pomieszczenie, w którym się znajduje. Najbardziej popularne są grzejniki konwekcyjne. Praktycznie są w każdym gospodarstwie domowym. Poprzez grawitacyjny przepływ powietrza w środku radiatora kaloryfera, grzejnik nagrzewa się i oddaje to ciepło na zewnątrz. Podstawową wadą ogrzewania pomieszczeń grzejnikami jest brak równomierności ciepłego powietrza. Bliżej kaloryfera mamy cieplej, a czym dalej, tym chłodniej. Jest to wada, która powoduje, że coraz więcej ludzi decyduje się na ogrzewanie podłogowe, które działa na całej swojej powierzchni. Prędkość nagrzewania się kaloryferów jest pewnym dyskomfortem, gdyż trzeba czekać, aż zagrzeje się woda w całym grzejniku. Niewątpliwie dużym plusem jest możliwość regulacji temperatury. Każdy grzejnik jest wyposażony w odpowiedni regulator, którym możemy nastawić maksymalną temperaturę, minimalną lub całkowicie go wyłączyć. Kiedy grzejnik już się nagrzeje i oddaje ciepło, to bardzo komfortowy jest fakt, że jest utrzymywana stała temperatura w pomieszczeniu. Bardzo ważny jest również wybór pomiędzy grzejnikiem żebrowanym lub płytowym. Dobrym pomysłem jest zamontowanie specjalnego grzejnika łazienkowego. Grzejnik ma nawet swój pomnik, który staną w Sankt Petersburgu w 2005 roku. Ma około 2 metrów wysokości i waży ponad 200 kilogramów.

Musimy pamiętać o tym że nawet przez bardzo szczelne okna ucieka nam trzy, cztery razy więcej ciepła niż przez dobrze ocieplone ściany w przeliczeniu na metry kwadratowe. Ponieważ w przeciętnym domu powierzchnia szyb wynosi 15% powierzchni wszystkich ścian, a przez okna ucieka nam 50% całej energii cieplnej traconej przez elewację. A wszystko to tylko wtedy gdy zakładamy że ramy okien są szczelne i niewyparzone. Tak więc jeśli stare okna są w dobrym stanie to musimy się zastanowić czy jest sens je wymieniać. Jednak musimy mieć na uwadze że nowoczesne produkty wyposażone są w szyby termofloat oraz inne rozwiązania gwarantujące niski współczynnik przenikania ciepła, ale i tak najważniejszym czynnikiem decydującym o oszczędności cieplnej jest szczelność okna. Tak więc nasuwa się jeden wniosek że nie możemy się spodziewać dużo większej oszczędności jeśli stare okna były wystarczająco szczelne.

Musimy pamiętać o tym że bardzo wysokoszczelne produkty pociągają za sobą konieczność zapewnienia właściwej wentylacji pomieszczeń. Zmusza nas to do zmiany systemu przewietrzenia pomieszczeń np. na mechaniczny nawiewno-wywiewny co podnosi koszt inwestycji lub pamiętać o tym aby często rozszczelniać okna. Drugie z tych rozwiązań podobnie jak zamontowanie wywietrzników czy to ręcznych czy higrosterowanych zniweczy częściowo efekt dużej szczelności nowych okien. Dlatego też powinniśmy rozważyć możliwość renowacji starych okien jeśli są one w dobrym stanie technicznym. Warto jest pamiętać fakt że w przeliczeniu na m/2 wymiana jednego okna jest pięć razy droższa niż ocieplenie ściany. W domach o bardzo dużej ilości przeszklenia warto rozważyć zamurowanie części otworów oraz dostosowanie pozostałych do standardowych wielkości okien ponieważ są one dużo tańsze od tych wykonywanych na wymiar. Przed wymianą okien należy przeanalizować czy wszystkie okna muszą się otwierać. Koszt okna stałego jest stosunkowo niższy, a i zapewnia większą ciepłochronność. Tego rodzaju rozwiązania sprawdzają się szczególnie na parterze ponieważ ich lokalizacja umożliwia nam łatwy dostęp do mycia. Z punktu widzenia ciepłochronności nie ma żadnego znaczenia czy zamontujemy okna plastikowe czy drewniane. Oba rodzaje są szczelne oraz wyposażone w szyby zespolone której przenikliwość cieplna wynosi 1,1 W/(m/2K). W domkach jednorodzinnych montowanie okien z szybami o niższym współczynniku ma nie duże uzasadnienie ekonomiczne. Ponieważ ich dość duża cena jest trudna do zrównoważenia przez oszczędność na paliwie.

Dom pasywny to nowa technologia, która polega na budowaniu domu o bardzo dobrych parametrach izolacyjnych. Idea domów pasywnych opiera się na zastosowaniu takich rozwiązań, by zmniejszyć do minimum pobór energii. Według najnowszych badań firm, które zajmują się tą technologią, wynika, że zużycie prądu jest ośmiokrotnie mniejsze, niż w standardowych, nowych obiektach. Ogrzewanie całego domu odbywa się bez znanych metod grzewczych, a jedynie się dogrzewa wentylację. Bardzo ważnym elementem domu jest jego usytuowanie względem kierunków świata. Budynek jest tak ustawiany, by maksymalnie korzystać z energii słonecznej, która jest bezpłatna (jeszcze). Poprzez słońce oświetlamy przeszklone pomieszczenia i dogrzewamy, oszczędzając na standardowych kosztach ogrzewania. Koszt budowy domu pasywnego jest o wiele droższy, niż tradycyjnego. Nawet, jeśli w standardowym domu wykorzystamy materiały o małej przenikliwości ciepła (dobre okna, drzwi, styropian) to i tak koszt domu pasywnego, będzie większy o około 30 %. W zachodniej Europie te koszty nie różnią się, aż tak bardzo. Domy energooszczędne są podobne do domów pasywnych, ale nie są tak restrykcyjne. Dopuszcza się korzystanie z kominków, szczególnie tych, które są wyposażone w płaszcz wodny, który poza ogrzewaniem pomieszczenia, podgrzewa wodę w łazience i kuchni. Kompromisem pomiędzy tymi technologiami jest stosowanie rekuperatora, który bez względu na nazewnictwo jest świetną metodą do wentylowania pomieszczeń i jednocześnie oszczędzania. Rekuperator zapewnia niesamowity komfort. Jego genialność polega na tym, że powietrze, które ucieka przez kratki wentylacyjne jest wypuszczane na zewnątrz i ogrzewane do temperatury zbliżonej w pomieszczeniu. Zapewnia to wpuszczanie cały czas świeżego powietrza, które jest nagrzane, przez co nie mamy strat ciepła. Jedyną niewiadomą jest to, po jakim czasie zwróci nam się koszt założenia rekuperatora. Jedni mówią, że po 3 latach, a inni po 15, a jeszcze inni (sceptycy), że nigdy się nie zwróci.