Obsługa takich kotłów była kiedyś bardzo kłopotliwa ponieważ trzeba było często dokładać opał i usuwać popiół. Nowoczesne ktoły na paliwo stałe w znacznym stopniu ograniczyły tą uciążliwość. Dużo wyższa jest również ich sprawność ponieważ z 55% wzrosła aż do 95%. Przypomnijmy sobie pokrótce budowę takiego kotła na paliwo stałe. Komora spalania z drzwiczkami załadunkowymi od przodu, odprowadzenie do przewodu łączącego z kominem z tyłu, rusztem który najczęściej jest żeliwną kratką na której spoczywa paliwo u dołu oraz instalacja wodna wewnątrz lub wokół, pod rusztem zaś znajduje się druga komora zwana popielnikową z drzwiczkami do usuwania popiołu jak i doprowadzeniem powietrza. Ta bardzo prosta konstrukcja nadal bywa używana. Sprawdza się ona gdy materiałem paliwowym jest koks który się charakteryzuje spokojnym spalaniem. Zasadniczy zespół ruszt-komora gazowa paleniskowa tak zwane palenisko warstwowe, w zwykłych piecach zostało praktycznie bez zmian. Z tą zmianą że nie wykonuje się go z żeliwa lub stali zwykłej, a stali kwasoodpornej spawanej laserowo. Jest stosunkowo lżejsze a wysoka gładkość zapobiega osadzaniu się sadzy i smoły. Natomiast odpornością na korozje dorównuje mu lub mu nawet przewyższa. W dawnych czasach użytkownik takiego pieca musiał przegarniać co jakiś czas węgiel pogrzebaczem. Fachowo ta czynność zwana jest przerusztowaniem zładu, pozawalała na zwiększenie stopnia wykorzystania paliwa ponieważ mniejsza jego ilość pozostawała nieopalona. W nowoczesnych piecach czynność ta jest wykonywana automatycznie przez ruchome ruszta. Przy okazji czynność ta zapobiega przegrzewaniu się ruszt. Zupełnie innym sposobem na to drugie są ruszta wodne. Stanowi go zespół rurek różno profilowanych. Przepływająca przez nie woda z układu grzewczego chłodzi je. Ciepło które przy tym pobiera woda trafia do instalacji c.o. Kotły ze spalaniem górnym mają natomiast zasobnik na paliwo który może pomieścić zapas na kilka dni , a w niektórych przypadkach nawet na cały sezon grzewczy. W piecach tradycyjnych na paliwa stałe węgiel podaje się od góry. Powietrze dopływa o strony popielnika poprzez otwory rusztu. Spalanie przebiega w całej warstwie węgla. Gdy kocioł pracuje w takim systemie to nazywamy to spalaniem górnym. Jego intensywność jest sterowana poprzez kontrolę dopływającego powietrza. Służy do tego celu bardzo proste urządzenie nazywane mechanicznym miarkownikiem powietrza. Umieszcza się go albo w otworze dopływowym w drzwiczkach popielników lub w miejscu wypływu spalin z komory paleniskowej, czyli w czopuchu.